Endless Stair, czyli surrealistyczna konstrukcja z piętnastu połączonych kondygnacji schodów wykonanych z paneli z tulipanowca amerykańskiego, była największą atrakcją tegorocznego Festiwalu Designu w Londynie.
Instalacja była wynikiem współpracy Stowarzyszenia Handlowego Amerykańskiego Przemysłu Drewna Liściastego (AHEC) ze studio architektonicznym dRMM oraz firmą inżynieryjną Arup. Składała się ona ze 187 schodów, które skręcały w różnych kierunkach, co nadało konstrukcji surrealistycznego wymiaru i zapewniało zwiedzającym wiele sposobów jej odkrywania. Konstrukcja była przykładem zrównoważonego projektowania oraz ukazała ogromny potencjał nowej technologii klejenia drewna technologią warstwową. Usytuowana na placu przed galerią Tate Modern instalacja Endless Stair była dostępna dla zwiedzających do 10 października 2013 roku.
Gdy Alex de Rijke ze studia dRMM został poproszony o zaprojektowanie instalacji z tulipanowca amerykańskiego, od razu pomyślał o stworzeniu schodów. „Schody to interesująca struktura o niezwykłym potencjale przestrzennym i społecznym. Znajdujący się na nich ludzie wchodzą ze sobą w interakcje, mijając się lub przystając na chwilę” – powiedział. Dlatego też instalacja została zaprojektowana w taki sposób, by zachęcić zwiedzających do dzielenia się ze sobą wrażeniami podczas wchodzenia po schodach. Na samej górze Endless Stair znajdował się niezwykły punkt widokowy, który pozwalał zobaczyć Londyn i jego najsłynniejsze zabytki z nowej perspektywy.
Innowacyjnan technologia Konstrukcja Endless Stair
była wyjątkowa także ze względu na zastosowanie nowej technologii CLT (cross-laminated timber), czyli paneli z drewna liściastego klejonych warstwowo. Umożliwiają one szybkie i wydajne konstruowanie budynków przyjaznych środowisku. CLT składa się zwykle z nieparzystej liczby warstw, które są ułożone naprzemiennie w taki sposób, aby włókna drewna były skierowane w przeciwnych kierunkach, co zapewnia drewnu maksymalną wytrzymałość. Dotychczas surowcem do produkcji drewna klejonego w technologii warstwowej było drewno iglaste, jednak wykorzystanie do tego celu tulipanowca amerykańskiego pozwala na uzyskanie o wiele cieńszych paneli, które charakteryzują się tą samą wytrzymałością i sztywnością, co panele z drewna iglastego.
Każdy panel w konstrukcji Endless Stair składał się z trzech jednakowych warstw, które łącznie miały 60 mm grubości. Dzięki temu rozwiązaniu można było w nich wykorzystać niższe klasy drewna przy jednoczesnym zapewnieniu maksymalnej wytrzymałości i wydajności materiału. Pozwoliło to obniżyć koszt wykonania konstrukcji aż o 40%. Wykonaniem paneli zajęła się włoska firma Imola Legno.
„Tworzenie wytrzymałych paneli CLT z tulipanowca amerykańskiego otwiera przed nami zupełnie nowe możliwości. Panele klejone technologią warstwową łączą w sobie wszystkie zalety CLT z wytrzymałością i pięknem tulipanowca” – powiedział Andrew Lawrence z firmy inżynieryjnej Arup.
Zrównoważone projektowanie
Dodatkową zaletą instalacji Endless Stair było jej minimalne oddziaływanie na środowisko naturalne. Dowodem na to są dane dotyczące analizy cyklu życia dla wszystkich gatunków amerykańskiego drewna liściastego, które AHEC sukcesywnie gromadził przez lata. Są one dostępne w raporcie LCA przygotowanym we współpracy z firmą konsultingową PE International. Raport dowodzi między innymi, iż wpływ transportu surowca na środowisko jest równoważony tym, że drewno podczas całego cyklu życia magazynuje dwutlenek węgla.
Wybór tulipanowca amerykańskiego do wykonania instalacji Endless Stair również pozwolił na znaczne zmniejszenie jej wpływu na środowisko. Tulipanowiec to jeden z najbardziej obficie występujących w amerykańskich lasach liściastych gatunków drewna – stanowi niemal 8% ich zasobów, a dzięki zrównoważonej gospodarce leśnej Stanów Zjednoczonych każdego roku przybywa 18 milionów m3 tego surowca.
Podczas pracy nad konstrukcją udało się także zminimalizować ilość odpadów dzięki wykorzystaniu jak najbardziej standardowych komponentów. Ponadto instalacja Endless Stair została zaprojektowana w taki sposób, aby można było ją przenieść w inne miejsce w części lub całości i użyć jej po raz kolejny.
Wyzwanie inżynieryjne
Zanim udostępniono schody zwiedzającym, należało zbadać wytrzymałość konstrukcji. Zadanie to powierzono firmie inżynieryjnej Arup, która stworzyła kryteria pomiaru i opracowała model komputerowy Endless Stair. Następnie szwajcarska firma Nüssli wykonała jedną kondygnację schodów w celu sprawdzenia ich wytrzymałości w porównaniu z danymi z modelu komputerowego. W związku z tym, że konstrukcja była bardzo złożona, należało ją przetestować również na miejscu przed oficjalnym otwarciem dla publiczności.
„Projekt ten był niezwykle złożony pod względem inżynieryjnym. Stanowił dla nas duże wyzwanie, ale był także źródłem satysfakcji. Endless Stair w piękny sposób ukazywała związek pomiędzy architekturą i inżynierią w projektowaniu” – powiedział Adrian Campbell, dyrektor ds. projektowania w firmie Arup.
Wykonanie schodów, a także elementów łączących schody i kondygnacje powierzono firmie Nüssli. Do tego celu użyty został klej oraz stalowe elementy złączne. Nüssli wzniosła także konstrukcję Endless Stair na placu przed Tate Modern w ciągu 10 dni. W godzinach wieczornych instalacja Endless Stair była podświetlona lampkami LED o chłodnych i ciepłych barwach, które reagują na obecność ludzi. Za oświetlenie konstrukcji odpowiedzialna była firma Seam Design.
David Venables, dyrektor AHEC na Europę, jest dumny z kolejnego spektakularnego projektu z amerykańskiego drewna liściastego, który powstał na Festiwal Designu w Londynie: „Ten projekt łączy w sobie wszystko, czego moglibyśmy zapragnąć – inspirujący design, wyzwania strukturalne dla inżynierów, pionierskie zastosowanie dla tulipanowca amerykańskiego, a także dane dotyczące wpływu projektu na środowisko. Dodatkowego prestiżu instalacji dodawał fakt, że była ona główną atrakcją tegorocznego Festiwalu Designu w Londynie, usytuowaną przed galerią Tate Modern. Nie mogliśmy sobie wymarzyć lepszego połączenia”.
(js)
